Kontakt
Spelet Grand Theft Auto 5 kan og verte sett på som eit bidrag til ein kritikk av moderne maskulinitet, skriv Kristian Bjørkelo. Foto: Promobilde, Rockstar Games
Dataspel har blitt eit av dei viktigaste kulturprodukta i dag, likevel vil både ivrige entusiastar og kritikarar gje spela særhandsaming. Fleire og fleire krev at dataspel vert tatt på alvor som kulturuttrykk, både på godt og vondt.
Kristian Bjørkelo
Publisert: 07.01.2015 kl 11:24
Sist oppdatert: 08.01.2015 kl 20:48
Som alle «nye» medieformer er dataspel som sjanger er stadig sentrum for ulike mediepanikker. No sist har Kvinnefronten sendt ut krav om at det valdelege Grand Theft Auto 5 vert fjerna frå butikkhyllene. Dette fordi: «GTA V oppmuntrer spillerne til å myrde kvinner som underholdning.
Dette foregår på den måten at hvis man utfører seksuell vold mot kvinner, og deretter misbruker eller dreper dem, får man ‘health points’». Og vidare at: «Etter å ha utført ulike seksuelle handlinger, får spillerne valget om å drepe kvinnen ved å slå henne bevisstløs eller drepe henne med machete, balltre eller et annet våpen for å få pengene sine tilbake.»
Dette høyrer jo aldeles grufullt ut. Om det hadde stemt
Dette høyrer jo aldeles grufullt ut. Om det hadde stemt. Grand Theft Auto er eit såkalla sandkassespel, der produsenten har prøvd å skape så stort handlingsfridom som mogleg for spelarane. Det involverer og at du kan utøve store mengder vald mot karakterar i spelet – både kvinner og menn. Om du vil. Historia i spelet krev ikkje denne type umotivert vald av deg, og i Grand Theft Auto, som i mange fleire spel, straffer slik vald seg. Politiet kjem, som i det verkelege liv, og dei kjem med våpen og ein endelaus straum av pansra bilar.
Det stemmer at i Grand Theft Auto vil ein få attende tapt helse av å kjøpe sex av ein prostituert, men at spelet oppmodar til å mishandle dei tar Kvinnefronten ut av det blå. Spelet gjev deg heller aldri noko «val» om kva du skal bruke for å mishandle prostituerte.
... at spelet oppmodar til å mishandle [prostituerte] tar Kvinnefronten ut av det blå
Kvinnefrontens representantar har heller aldri spelt Grand Theft Auto – dei har sett ein video av nokon som speler det. Deira framstilling er difor ikkje medviten løgnaktig, men den er dårleg belagt og prega av ein moralsk panikk vi burde ha klart å leggje bak oss.
Kvinnefrontens aksjon er inspirert av ei liknande og meir vellukka aksjon i Australia, og kjem i kjølvatnet av «GamerGate». Denne emneknaggen (#GamerGate) og «rørsla» bak har fått mykje merksemd i media, ikkje minst for sine meir aggressive sider. Emneknaggen «#GamerGate» er det den erkekonservative skodespelaren Adam Baldwin – kjend frå serien FireFly – som står bak. Det var meint som eit banner for dataspelentusiastar sin kamp mot «Social Justice Warriors», eit nedsettande omgrep for feministar og andre som kjemper for meir likeverd i samfunnet.
Det er hovudsakleg to hovudaspekt og problemområde som aktivistane bak GamerGate er opptekne av:
Rørsla har demonstrert ein heilt utruleg aggresjon mot kvinner frå delar av dataspelmiljøet
Sarkeesian og Quinn er berre to av dei kvinnene som har vore utsatt for hets og drapstrugslar etter at GamerGate-rørsla starta i fjor haust. Rørsla har demonstrert ein heilt utruleg aggresjon mot kvinner frå delar av dataspelmiljøet og tvinger oss til å stille ein del spørsmål om kva som gjekk føre seg der.
GamerGate famnar hovudsakleg om miljø på Twitter, enkelte bloggar og på 4chan og 8chan, som er biletforum etter japansk modell og populære møtestadar for ungdom. Dette er eit ganske breitt miljø, og det er langtfrå alle som stiller seg bak aggresjonen, forstår den eller i det heile tatt registrerar den. Faktisk har «medlemmar» av miljøet sjølv stått for å avsløre kven som har komen med drapstrugslar. Dette er eit samansett fenomen.
Om ein følgjer med, kjenner ein att den mest aggressive og kvinnehatande tonen frå mannsaktivistane i det amerikanske MRA-miljøet (Men’s Rights Activism), og her dukkar det opp kjende folk frå MRA-nettstaden Roosh V, som og står bak bloggen Return of Kings. Her snakkar vi kremen av dei mest brutalt sjåvinistiske mannfolka på kloden. Eg er usikker på i kva grad dei representerer dei hordane med gutar og jenter som i dag speler data.
GamerGate har stilt dataspelentusiastar i eit særs dårleg lys
GamerGate har stilt dataspelentusiastar i eit særs dårleg lys, men i kor stor grad denne rørsla har blitt dominert av konservative røyster som Adam Baldwin og mannsaktivistar veit vi ikkje. Vi ser berre fingeravtrykka deira over alt.
GamerGate og ukunnige utspel mot dataspel som det Kvinnefronten kjem med hindrar oss i å ha ein diskusjon om sex og kjøn i dataspel og dataspelkulturen. Det finnes nok av oss spelentusiastar som ønskjer å diskutere korleis kvinner vert framstilte i spel. Ikkje minst fordi halvparten av dei som har spel som hobby er kvinner.
Om ein tar Grand Theft Auto 5 som døme, er det spennande. Serien er prega ikkje berre av vald, men av meir eller mindre effektiv satire. Ein kan kritisere det femte spelet for å ha langt flatare kvinnelege karakterar enn dei tidlegare i serien, men på den andre sida så vert vi presentert for tre mannlege karakterar som alle opplev ulike «maskulinitetskriser». Spelet kan, og vert, sett på som eit bidrag til ein kritikk av moderne maskulinitet, slik vi ser den på TV og i film. Og i det lyset er det mykje å snakke om her.
GamerGate og ukunnige utspel mot dataspel som det Kvinnefronten kjem med hindrar oss i å ha ein diskusjon om sex og kjøn i dataspel og dataspelkulturen
Spel er meir enn berre fargerike bilete, skyting og poengsum. Det er eit kulturprodukt og bør handterast som det. Kvinnefronten gjer dette vanskeleg. Dei vil ikkje ein gong gå teksten i møte, dei vil ha den vekk utan å ha lest den. GamerGate opplev all kritikk som fordømming av kulturen, og går til motåtak. Mellom dei to er det vanskeleg for oss andre å diskutere det.
Heldigvis er det lyst i enden av tunnellen, då Forskingsrådet har innvilga fleire millionar til Kristine Jørgensen ved Universitetet i Bergen for å starte eit forskingsprosjekt på handsaminga av tabutema i dataspel. Vi får gle oss til det.
Kommentarfeltet er stengt mellom kl 23:00 og kl 06:00 norsk tid.
Selv mener veganerne at svaret er ja, men hva vil staten mene?
HEF-filosof Kaja Melsom maner til ettertanke om bioteknologi.
Spel er meir enn berre fargerike bilete, skyting og poengsum. Det er eit kulturprodukt og bør handterast som det, skriv spelentusiast Kristian Bjørkelo. Han tek for seg både Kvinnefrontens GTA5-kritikk og hurlumheien «Gamergate». (7.1.2015)
Luca Dalen Espseth ser på seg sjølv som mann. Og for dei fleste han møtar, ser han ut som ein ganske vanleg mann. Samtidig har han ei lita hake i passet, som seier «female». (24.10.2014)
Massemorderen i California var motivert av kvinnehat. Han var alene, men hatet mot kvinner deler han med en stor, antifeministisk subkultur på internett. (27.5.2014)
– Barna våre vokser opp i et samfunn der tilgangen til informasjon er uendelig og hvor hvem som helst kan lage, dele og spre informasjon. Det gjør kritisk tenkning til en viktig, grunnleggende ferdighet. (3.2.2015)
Det er ei vanleg misforståing at folklore er noko som tilhøyrar fortida. Verdsveven er full av alskens historier, og mellom dei nyaste er soga om Slender Man, ein høg, tynn og svartkledd mann utan andlet ... (30.10.2014)